14:49 14/03/2012
Cỡ chữ

Nghề cá là một mũi chủ lực của nền kinh tế, góp phần đưa nước ta trở thành quốc gia mạnh về biển và giàu lên từ biển theo tinh thần Nghị quyết T.Ư 4 (Khóa X). Tuy nhiên, để hiện đại hóa nghề cá nhân dân, tạo sự phát triển đồng bộ, đòi hỏi phải có những giải pháp hiệu quả và quyết liệt hơn nữa, nhằm giải quyết những bất cập ở các làng nghề cá trọng điểm. Với các tỉnh ven biển miền trung, vấn đề nóng nhất hiện nay là tình trạng bồi lấp luồng lạch và thiếu nơi neo đậu.

Tàu thuyền ra vào của biển Sa Huỳnh

Bồi lấp cửa biển ngày càng nghiêm trọng

Khu vực các tỉnh ven biển miền trung từ Quảng Trị đến Bình Thuận được quy hoạch 73 cảng và bến cá. Theo thiết kế, các cảng và bến cá cơ bản đáp ứng nhu cầu neo đậu và các dịch vụ khác của tàu, thuyền. Tuy nhiên, thực tế tại hầu hết các địa phương, việc bảo đảm nơi cập bến, neo đậu ngày càng khó khăn. Nhiều cảng, lượng tàu vào giảm mạnh, có nơi xuống còn 1/3 hoặc 1/2, thậm chí thuyền không thể vào được cảng. Nguyên nhân chủ yếu là tình trạng bồi lấp cửa biển.

Có mặt tại một số tỉnh miền trung những ngày này, chúng tôi chứng kiến muôn nỗi bức xúc, lo lắng của bà con ngư dân.

Ở Phú Yên, cửa sông Ðà Rằng rộng hơn 1 km, thế mà một con đê cát  tích dồn lâu ngày chắn lấp gần hết, chỉ còn lại lạch nước rộng chưa tới hai chục mét, lúc thủy triều xuống, nơi sâu nhất chỉ còn 1,2 m. Ðể ra vào, từng chiếc tàu cá phải chờ con nước lên rồi mới luồn lách qua với sự hướng dẫn tỉ mỉ của hoa tiêu trên bờ. Và đó là lối vào duy nhất của hơn ba trăm chiếc tàu thường xuyên cập hai bến cá và một khu neo đậu có quy mô 1.000 tàu ở Ðông Tác và Phường Sáu. Từ Tết đến nay đã có hàng chục tàu gặp nạn ở cửa này, cho nên bà con phải nhờ những người dạn dày kinh nghiệm nhất trong vùng dùng bộ đàm đứng trên bờ hướng dẫn cho từng chiếc vượt cạn.

Ở Ninh Thuận, cả năm cửa biển có cảng và bến cá đều bị bồi lấp. Riêng cửa sông Cái Phan Rang là nơi hằng ngày có vài trăm tàu cá công suất tới 300 CV ra vào cảng Ðông Hải dễ dàng. Thế nhưng hai năm lại đây, cửa biển này bị bồi lấp rất nặng, chỉ có tàu dưới 33 CV mới vào được.

Tại Bình Ðịnh, trong ba khu neo đậu lớn thì Tam Quan Bắc có sức chứa 1.200 tàu hoàn thành sớm nhất, đưa vào sử dụng từ năm 2010, nhưng đến nay cũng bị bồi lấp nghiêm trọng. Thiếu úy Trịnh Quốc Nhật, Trạm trưởng kiểm soát Tam Quan thuộc Ðồn Biên phòng 308 cho biết, chỉ trong năm 2011 vừa qua đã có hơn mười vụ tai nạn do mắc cạn ở cửa Tam Quan. Mỗi lần ra vào, bà con ngư dân phải rất vất vả, tốn kém để thuê thuyền lai dắt hoặc cứu hộ. 

Tình trạng cửa biển ềnói khôngể với tàu, thuyền diễn ra triền miên nhất, có lẽ là ở Sa Huỳnh, Quảng Ngãi. Ðây là cửa biển dành cho khoảng 800 tàu cá của xã Phổ Thạnh, huyện Ðức Phổ, trong đó có 500 tàu công suất hơn 90 CV đến 700 CV. Nhưng từ 10 năm trở lại đây cửa biển bị bồi lấp, tàu hơn 90 CV không thể vào cửa và đã có 32 chiếc bị tai nạn chìm khi cố vượt cạn, thiệt hại hơn 20 tỷ đồng. 

Cảnh chen chúc ở Cảng cá Đà Nẵng (Ảnh Thanh Dung)

Gian nan dưới biển, khó khăn trên bờ

Tình trạng cửa biển bị bồi lấp ngày càng nghiêm trọng đã gây khó khăn rất nhiều cho bà con ngư dân. Không chỉ là nguy cơ tai nạn thường xuyên xảy ra mỗi khi ra vào cửa biển hay là phải tốn kém tiền bạc để thuê phương tiện lai dắt, cứu hộ, ềtăng boể hàng, mà quan trọng hơn là đẩy hàng chục nghìn ngư dân có tàu công suất lớn vào cảnh ềcó nhà mà không về đượcể cũng như nguy cơ phá vỡ kế hoạch sản xuất của hệ thống dịch vụ hậu cần mà nhiều địa phương đã tập trung đầu tư xây dựng.

Ông Võ Thu ở thôn Thanh Ðức 2, xã Phổ Thạnh, huyện Ðức Phổ (Quảng Ngãi) từng là chủ của tám chiếc thuyền công suất từ 250 CVđến 480 CV. Từ tám năm nay cửa biển Sa Huỳnh bị bồi lấp, tàu của ông không thể về được bến nhà. Quanh năm nay đây mai đó, không quản lý nổi phương tiện và tổ chức sản xuất hiệu quả, ông phải bán bớt ba chiếc. Ðến nay dù chỉ còn năm thuyền, nhưng có chiếc nằm ngoài cảng Thọ Quang (Ðà Nẵng), chiếc ra đậu cảng sông Gianh (Quảng Bình), chiếc vào trú tận Bà Rịa- Vũng Tàu. Mỗi lần đi về, ông và bạn nghề phải khăn gói xe tàu rất vất vả và tốn kém. Nỗi vất vả của ông Võ Thu chính là vấn đề mà hàng nghìn ngư dân ở miền trung đang bức xúc.

Cửa biển bị bồi lấp thì tàu, thuyền có thể tìm cập cảng khác. Nhưng cả hệ thống dịch vụ hậu cần nghề cá được xây dựng quy mô phù hợp lượng tàu, thuyền và sản lượng khai thác ở mỗi cảng thì không thể ềbơiể theo thuyền được. Nhiều cảng cá xây dựng cơ sở dịch vụ hậu cần như xưởng chế xuất, sơ chế hàng hóa, xưởng sửa chữa tàu, thuyền, cửa hàng xăng, dầu,  nhà máy nước đá... có nguy cơ đóng cửa hoặc vận hành nhỏ giọt, kinh doanh thua lỗ.

Ðông Hải là cảng cá đầu tiên và là cảng cá trung tâm của tỉnh Ninh Thuận được xây dựng đồng bộ hệ thống dịch vụ và thu hút rất đông lao động. Ðây là bến nhà của 721 tàu, thuyền trong vùng. Bình thường, mỗi ngày có hơn 100 lượt tàu, thuyền công suất đến 300 CV cập cảng để bán hàng rồi ềănể dầu, đá, lương thực, ngư cụ và nhu cầu khác. Ở đây có 61 cơ sở kinh doanh hoạt động tất bật từ sáng đến tối, hàng trăm lượt xe tải từ các tỉnh đổ về nhộn nhịp suốt ngày đêm. Thế nhưng từ hai năm nay, khi cửa bị cạn, chỉ có tàu công suất nhỏ dưới 33 CV mới vào được, tàu hơn 90 CV mỗi ngày chỉ khoảng một, hai chiếc vào neo ở ngoài cửa rồi thuê thuyền nhỏ ra ềtăng boể hàng. Ông Phạm Chí Khỏe, Trưởng cảng cá Ðông Hải cho biết, lượng tàu và hàng cập cảng giảm đến 90% khiến nhiều hộ kinh doanh thua lỗ nặng, bến cảng và khu dịch vụ thưa thớt bóng người.

Còn ở cảng cá Sa Huỳnh của tỉnh Quảng Ngãi, ngoài hệ thống cảng cá do ngân sách trung ương đầu tư thì huyện Ðức Phổ còn ềđón đầuể cơ hội phát triển bằng việc giải phóng mặt bằng, hình thành một cụm công nghiệp thủy sản quy mô khá lớn ở trên bờ. Nhưng từ khi đội tàu công suất lớn của địa phương không thể về cảng nhà được thì cụm công nghiệp này hầu như ềđắp chiếuể. Phó Chủ tịch UBND xã Phổ Thạnh Nguyễn Duy Trinh, nơi có đội tàu công suất lớn nhất của huyện Ðức Phổ đưa ra bài toán: Cả xã có 837 tàu, thuyền với 120.360 CV, mỗi năm đánh bắt được 36 nghìn tấn hải sản. Tính ra, mỗi tàu bình quân cho doanh thu dịch vụ 1,5 tỷ đồng, nếu cửa Sa Huỳnh thông quan thì mỗi năm xã có thêm doanh số hàng nghìn tỷ đồng, tạo công ăn việc làm cho hàng nghìn người dân địa phương.

Giải pháp trước mắt và lâu dài

Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2020 định hướng sẽ hình thành các trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá lớn ở khu vực miền trung,  hiện đại hóa các cảng cá, bến cá, các khu neo đậu, nâng cấp một số cảng  thành cảng cá quốc tế để phục vụ hội nhập thủy sản các nước trong khu vực và trên thế giới.

Muốn làm được điều đó, phải giải quyết ngay tình trạng bồi lấp cửa biển. Trước hết phải tìm cho được nguyên nhân và quy luật bồi lấp cụ thể của từng cửa biển để có đối pháp thật sự hữu hiệu. Bởi trên thực tế, có nơi do không ềbắt mạchể đúng bệnh, nên dù có xây kè chắn sóng mà vẫn bị bồi lấp, như ở Tam Quan (Bình Ðịnh), Ðông Hải (Ninh Thuận). Hoặc như ở cửa Ðà Nông (Phú Yên), dù công trình chỉnh trị dòng chảy đầu tư đến hơn 40 tỷ đồng, nhưng vẫn không giải quyết được nạn bồi lấp. Tại đây, theo tính toán, để cho hơn 600 tàu, thuyền công suất đến 500 CV cập được cảng cá Phú Lạc thì cửa Ðà Nông phải có luồng rộng 100 m, sâu 4-6 m và dài hơn 300 m. Dự kiến kinh phí lên đến vài trăm tỷ đồng và đây là vấn đề khá nan giải không chỉ với Phú Yên mà là của hầu hết các tỉnh ven biển miền trung.

Chính vì thiếu nguồn vốn, cho nên việc cải tạo luồng lạch và khu neo đậu cho tàu, thuyền ở các tỉnh miền trung rất khó khả thi, mặc dù nhiều dự án đã được lập ra và... nằm chờ. Trong khi đó, tình trạng bồi lấp ngày một gia tăng, nhu cầu ra vào của tàu, thuyền ngày càng cấp bách, nhiều địa phương nỗ lực bằng mọi cách: đầu tư nạo vét cục bộ, hoặc cho doanh nghiệp khai thác cát cửa sông để ềlấy cát đổi luồng lạchể, giá trị đầu tư mỗi tỉnh chừng vài tỷ đồng mỗi năm, nhưng cũng chỉ là cách làm tạm thời và hiệu quả rất thấp.

Giải quyết nạn bồi lấp cửa biển cần có giải pháp dài hơi và quy mô. Ông Lê Quốc Vũ, Giám đốc BQL khai thác các cảng cá Ninh Thuận cho rằng, việc xây dựng cảng cá, khu neo đậu ở  miền trung đang rất dàn trải, nhưng công trình nào cũng thiếu vốn, dở dang, được cảng cá thì thiếu luồng lạch, hiệu quả rất thấp. Vậy nên Nhà nước cần tập trung ưu tiên đầu tư một số cảng cá, khu neo đậu và luồng lạch trọng điểm một cách đồng bộ. Quan điểm đầu tư là ngoài việc đáp ứng nhu cầu hiện tại của đa số ngư dân, cần có tầm nhìn phù hợp chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2020. Ðó là khuyến khích phát triển đội tàu công suất lớn 500 CV trở lên, tàu vỏ sắt với thiết bị ngư cụ hiện đại, tiên tiến, có thể vươn khơi đến các ngư trường khu vực và thế giới. Hệ thống cảng cá, dịch vụ hậu cần và nhất là luồng lạch ở một số địa phương trọng điểm phải được đầu tư đạt chuẩn quốc tế, để có thể đáp ứng nhu cầu của tàu, thuyền nước ngoài cập bến.

Theo Hiệp hội Thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2011 vừa qua kim ngạch xuất khẩu thủy sản nước ta đạt 6,1 tỷ USD, gấp ba lần năm 2002 và phấn đấu đến năm 2020 sẽ đạt 10 tỷ USD, trở thành một trong bốn cường quốc xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới. Ðể đạt mục tiêu đó, một trong những việc cần làm ngay là phải tạo điều kiện thuận lợi để phát triển hoạt động khai thác thủy sản, hiện đại hóa nghề cá nhân dân, trong đó giải quyết vấn đề luồng lạch, bến đỗ và hệ thống dịch vụ hậu cần là cấp bách.

 

(Theo báo Nhân Dân)

Đánh giá
Đánh giá của bạn sẽ được biên tập trước khi xuất bản
Họ và tên
(*)
Thư điện tử
(*)
Tiêu đề
Nội dung
(*)
Cùng chuyên mục
2.022 lượt xem - 12.03.2015 : 15:31p
2.832 lượt xem - 03.03.2015 : 14:39p
1.944 lượt xem - 05.01.2015 : 13:58p
2.382 lượt xem - 15.07.2013 : 15:51p
3.300 lượt xem - 25.06.2013 : 8:27p
Tin đọc nhiều
47.905 lượt xem - 14.12.2011 : 0:24p
23.514 lượt xem - 08.03.2012 : 10:58p
22.341 lượt xem - 07.03.2012 : 16:35p
21.281 lượt xem - 20.09.2012 : 8:27p
18.315 lượt xem - 14.12.2011 : 0:37p
15.967 lượt xem - 08.03.2012 : 11:09p